Een kunstenaarsportret met muziek over het leven en werk van Henri Matisse
Het grootste deel van zijn leven werd Henri Matisse als beeldend kunstenaar miskend. Was het niet om zijn ‘geklieder met rare kleuren’ dan werd hij er wel van beschuldigd er een kleinburgelijke stijl op na te houden en daarmee de aansluiting bij de moderniteit te missen. “Matisse rijmt op Nice”, zeiden collega’s schamperend over zijn stijl en benadrukten daarmee het – in hun ogen te gemakkelijke – hedonisme van de gegoede burgerij in zijn werk. Soms ook werd Matisse ervan beschuldigd te rationeel te zijn in zijn werk. Zelf gaf hij steeds aan dat al zijn kunst uit hartstocht was ontstaan.
Zijn werk onttrekt zich aan elke classificatie of indeling bij een school of stijl. Hij stapte heel gemakkelijk van de ene op de andere werkwijze over. Van naturalistisch of bijna naturalistisch, met gebruikmaking van het perspectief om diepte en schaduwwerking te creëren in zijn schilderijen, naar een plat, 2-dimensionaal concept met kleuren en volumes zonder schaduwen. Bovenal beleefde hij er plezier in om, zoals hij dat zei: “de schoonheid van het universum te schilderen” en deze af en toe in een beeldhouwwerk te verbeelden. Hij creëerde zijn eigen paradijs.
Als schilder is hij bijna even belangrijk als Picasso. Vijftig jaar lang verlegde hij de grenzen van de schilderkunst. Hij lanceerde in 1905 het fauvisme, de eerste moderne beweging van de 20ste eeuw. Daarna volgt een decoratieve kleurenstijl en vanaf 1911 integreerde hij Islamitische kunst in zijn werk. Tijdens de daaropvolgende jaren maakte hij een kleurenvariant op het kubisme. Tussen 1918 en 1929 schilderde hij “odalisken”. In zijn werk uit de jaren ‘30 zien we abstractie in zijn schilderijen. Vanaf 1943 volgde de laatste periode van de knipsels of “découpages”.
Hij leefde voor zijn kunst. Matisse hield van zijn vrouw Amélie en was dol zijn kinderen, maar stelde zijn kunst steeds op nummer een. Ook toen dat lange tijd nagenoeg geen geld opleverde. Dat stelde het huiselijk geluk op de proef.
Ondanks de vele kritiek werd hij wereldberoemd en werd zijn werk – ook tijdens zijn leven – uiteindelijk goed verkocht. Nu is hij een van de meest geliefde beeldend kunstenaars.
Henri Matisse was muzikaal. Hij speelde zeer verdienstelijk viool en hield enorm van klassieke muziek. Het vinden van bijpassende muziek bij zijn levensverhaal was dan ook eenvoudig. U hoort veel prachtige muziek van Franse tijdgenoten van Matisse.
Geïnteresseerd in deze lezing? Neem dan contact met mij op.
Afbeelding: Henri Matisse (1869-1954), Vrouw in blauw en geel met gitaar, 1939.